76tgtrEdhe ata që zakonisht nuk gërhasin mund ta bëjnë këtë: kjo ndodh kryesisht gjatë një të ftohure, një sinoziti ose gjendje të rëndë konstipacioni, kur ethet e mëdha shoqëruese kushtëzojnë një gjumë më të rëndë, të shoqëruar me vështirësi në frymëmarrje. Këtyre gërhitësve të rastit çdo gjë u falet. Ndërsa është më e vështirë t’u falet gërhitësve të zakonshëm,

me të cilët keni fatkeqësinë të flini së bashku, të cilëve u duhet thënë gjithmonë: “kujdes, ti gërhet, kurohu!”

Duhet të kurohen sepse ai që gërhet është i sëmurë dhe çdo sëmundje është një gjendje anormaliteti që duhet normalizuar me masa të caktuara, që u bëjnë mirë – në rastin e gërhitjes – jo vetëm të interesuarve, por edhe të tjerëve. Le të shohim pak se cilat janë motivet më të rëndësishme që shkaktojnë gërhitjen kronike.

  1. Adenoidizmi

Një nga pengesat më të zakonshme për një frymëmarrje të mirë me hundë janë ‘vegjetacionet adenoide’ që, meqë zhvillohen pikërisht në hyrje të kanalit të mbrapëm të hundës, pengojnë kalimin e lirë të ajrit. Adenoidet ose “mishi në hundë” s’janë gjë tjetër veç një anomali hipertrofike, e një rritje të jashtëzakonshme dhe patologjike të së ashtuquajturës bajame të faringut, që është e vendosur në kubenë e gojës, pas vrimave të hundës. Kemi të bëjmë me një grumbullim në trajtë lulelakre indesh të buta, delikate dhe në trajtë sfungjeri që shkaktojnë një sërë shqetësimesh të përgjithshme dhe lokale, fizike dhe psikike që përmblidhen në termin “adenoidizëm”.

Kjo formë sëmundjeje ndeshet shpesh në fëmijët limfatikë. Terapia zakonisht është heqja nëpërmjet operimit e vegjetacioneve adenoide. Rekomandohen pastaj pushimet në klimë detare, banjat e diellit (për rreze ultravjollcë), kurat me kalcium, me jod, me vitamina, me ekstrakte gjendrore dhe preparate antianemike me bazë hekuri, bakri dhe kobalti.

  1. Devijimi i septumit hundor

Septumi është një diafragmë kockore e veshur me mukozë në të dyja anët, që e ndan hundën në dy pjesë dhe formon kështu dy vrimat e hundës, të cilat – në mënyrë që frymëmarrja të kryhet siç duhet – duhet të jenë të barabarta dhe simetrike. Megjithatë, mund të ndodhë për një difekt të lindur apo për shkaqe

gerhas 1traumatike (një grusht, një rënie mbi hundë, goditja me gur etj.), që septumi të devijojë, pra të mos e ndajë hundën së brendshmi në dy pjesë të barabarta; dy vrimat e deformuara krijojnë terrenin për irritime, inflamacione, infektime të hundës, me sekretime dhe bllokime; kuptohet që frymëmarrja pengohet dhe pacienti merr frymë vetëm me gojë (prandaj natën fillon të gërhasë).

Edhe në këtë rast ka vetëm një zgjidhje: ndërhyrja kirurgjike, duke e shkatërruar në fillim dhe pastaj rindërtuar septumin e hundës, duke e vendosur atë në pozicionin e duhur qendror.

  1. Hipertrofia e turbinateve

Turbinatet janë tre pllakëza të holla kockore, të ngjashme nga fortësia me pergamenën e veshur me mukozë që nisin nga pjesa anësore e secilës vrimë të hundës, para septumit, në të djathtë dhe në të majtë të tij; funksioni i tyre është fraksionimi, rregullimi dhe modulimi i rrymës së ajrit që hyn nga hunda, në mënyrë që temperatura e tij t’i përshtatet sa më mirë asaj të organizmit (duke e ngrohur kur bën ftohtë dhe duke e ftohur kur bën nxehtë), duke depozituar në hundë skorje që mund të na dëmtojnë nëse shkojnë më poshtë, në laring, trake dhe bronke.

Kemi “hipertrofi të turbinateve” kur vëllimi i tyre, për shkak të inflamacioneve të përsëritura, rritet dhe pengon në vend që ta ndihmojë frymëmarrjen, aq sa pacienti është i detyruar të marrë frymë me gojë dhe të gërhasë. Një gjendje analoge është ajo e “polipozës hundore” në të cilën zhvillohen gjithnjë pas inflamacionesh të përsëritura në intervale të shkurtra tumore të vegjël beninjë, me madhësi që nga kokrra e piperit deri sa arra, që nxjerrin lehtë në gjak dhe që duhen hequr. Në rastin e hipertrofisë së turbinateve kalohet në një procedurë kirurgjike që quhet “dekortikim” (heqje lëkure) që konsiston në heqjen e mukozës së enjtur që mbulon vetë turbinatet.

  1. Sëmundjet kardiorespiratore

Ka raste kur pacienti gërhet megjithëse fle me gojë të mbyllur dhe rrugët e hundës i ka të lira. Kjo ndodh shpesh në individë që vuajnë, në mënyrë të dukshme ose latente, nga shqetësime të aparatit respirator apo të qarkullimit. Të gjitha sëmundjet pulmonare dhe kardiovaskulare mund të dëmtojnë efektshmërinë e

gerhitje kartonfunksionit respirator të rrugëve ajrore primare, që konsiston në futjen e ajrit  të oksigjenuar (për të cilin çdo organ apo ind ka nevojë për të funskionuar siç duhet) dhe në nxjerrjen e ajrit të pasur me anhidrid karbonik, nga i cili çdo organ apo ind organi duhet të çlirohet që të mos intoksikohet.

Nëse ky mekanizëm funksionon në mënyrë difektoze, organizmi vuan nga një mungesë oksigjeni dhe grumbullim i anhidridit karbonik (kjo sëmundje quhet “hiperkapni”). Pacienti atëherë synon t’i sheshtojë frymëmarrjet, në mënyrë që të fusë automatikisht në organizëm sasi më të mëdha oksigjeni dhe të eliminojë më shumë anhidrid karbonik. Këta të sëmurë kanë frymëmarrje më të sforcuar, që gjatë ditës kalon pa u vënë re, sepse ndodh nëpërmjet hundës dhe gojës, po që gjatë natës- me gojë mbyllur- i bën të gërhasin, jo sepse rrugët janë të ngushta, por se sasia e ajrit është e madhe. Kurimi është ai i sëmundjeve kardio-respiratore kryesore dhe përmirësimi i tyre çon në uljen e gërhitjes.

  1. Rritja e peshës trupore

Edhe në të shëndoshët, muskulozët, në kufi të obezitetit ose që janë obezë – megjithëse hundën dhe fytin i kanë në rregull – jo rrallë gërhasin. Pse? Sepse edhe ata, si në rastin e mëparshëm, kan nevojë të kompensojnë lodhjen e tyre të madhe gjatë ditës (në krahasim me atë që toleron trupi i tyre) me një shtim të oksigjenimit , d.m.th duke futur me frymëmarrje gjatë natës sasi ajri më të mëdha se normalja. Pra, edhe këta, njëlloj si të sëmurët pulmonarë apo kardiovaskulare, bëjnë detyrimisht një frymëmarrje  të sforcuar që gjatë pushimit të natës shfaqet me gërhitjen. Shpesh kura është fare e thjeshtë, pra rënia në peshë me anë të dietës ose rrugëve të tjera.